Nasza MisjaHistoriaStatutZarządPrezesiWybitni CzłonkowieZłota OdznakaKontakt
CERN - 28.03.2008
Opłatek 2011
Rok 90-cio lecia SITPF
Jubileusz 90-cio lecia
AktualnościProgramFlaszeLinkiOferty Pracy
cern
CERN - 28.03.2008

Dzięki uprzejmości prof. dr inż. Witolda Krasnego, naukowca w centrum CERN (Conseil Européen pour la Recherche Nucléaire) pod Genewą a jednocześnie członka SITPF, członkowie SITPF i ich rodziny miały możliwość zwiedzenia nie tylko wystawy „Microcosm” ale również zjechania do tunelu LHC i obejrzenia urządzeń badawczych eksperymentu ATLAS. W wizycie, która miała miejsce w piątek 28-go marca 2008 r. uczestniczyło 12 osób z SITPF, które przybyły do CERNu różnymi drogami. Nie wystraszyła ich możliwość ewentualnego niezjechania do tunelu w przypadku gdyby ze względów technicznych administracja CERN odmówiła zezwolenia. Do grupy z SITPF dołączyło kilkunaście osób ze Stowarzyszenia Polaków w Szwajcarii, tak że w sumie stanowiliśmy dość sporą grupkę ok. 24 osób.
Wizytę CERNu rozpoczęliśmy o godz. 14:00 od zapoznania się z wystawą „Microcosm”, która obrazuje rozwój wrzechświata od momentu „Big Bang” (od nieskończenie małego) i jego rozszerzania do chwili obecnej czyli „do nieskończenie wielkiego”. Oprowadzani byliśmy przez samego Prof. W.Krasnego, który w bardzo przystępny sposób wprowadził nas w świat cząstek podstawowych i wielkich energii, a następnie opisał działanie nowo-powstałego LHC (Large Hadron Collider)

LHC jest niczym innym jak olbrzymim cyklotronem, w którym dwie wiązki cząstek poruszające się w kierunkach przeciwnych i przyspieszane do prędkości bliskiej prędkości światła wchodzą w kolizję wydzielając olbrzymie energie, takie jakie panowały w ułamkach sekund po Big Bang. W tych warunkach powstają cząstki elementarne, które były u podstaw tworzenia się neutronów i protonów, elementów składowych materii. Warunki jakie zostaną wytworzone w wyniku zderzenia dwóch wiązek o tak dużych energiach będą odpowiadać warunkom jakie istniały w chwili 10-19 sekundy po momencie Big Bang. Dzięki LHC po raz pierwszy człowiek zbliży się tak blisko do „początku świata”. Można tutaj przytoczyć fragment tekstu ze strony Internetowej CERN :« Le Grand collisionneur de hadrons (LHC) est un gigantesque instrument scientifique (27 km de circonférence) situé près de Genève, à environ 100 mètres sous terre. C’est un accélérateur de particules, avec lequel les physiciens vont étudier les plus petites particules connues : les composants fondamentaux de la matière. Le LHC va révolutionner notre compréhension du monde, de l’infiniment petit, à l'intérieur des atomes, à l’infiniment grand de l’Univers. » Więcej informacji można zasięgnąć na stronie Internetowej : www.cern.ch.


prof.dr inż. Witold Krasny

Uczestnicy wycieczki mieli możność zapoznać się z różnymi urządzeniami (od najstarszych do najnowszych) używanymi do badania cząstek jak również z możliwościami rejestrowania i przechowywania danych eksperymentów. W chwili obecnej, są to fenomenalne ilości danych. Dla przykładu, nowy LHC w momencie pełnej używalności będzie dostarczał rocznie taką ilość danych, że gdyby je gromadzić na dyskach DVD, ułożone jeden na drugim tworzyłyby stos o wyskości 20 km ! Dane otrzymane z eksperymentów będą rozpracowywane przez wiele laboratoriów na całym świecie, m.in. też w Polsce, w Krakowie.W drugiej części wizyty, mieliśmy możność zjechania do tunelu eksperymentu ATLAS (A Toroidal LHC ApparatuS), który jest systemem detektorów poliwalentnych do badania szerokiej gamy cząstek (zdjęcie ATLAS). Trzeba przypomnieć, że LHC ma obwód około 27 km, położony jest w tunelu na głębokości 100 m, w przewodzie w którym mają krążyć cząstki panuje próżnia 10-13 a pole magnetyczne utrzymujące cząstki w ruchu okrężnym, jest wytwarzane przez cewki nadprzewodzące utrzymane stale w temperaturze -271°C ! Czyli warunki ekstremalne w pełnym tego słowa znaczeniu.

Eksperyment ATLAS jest jednym z sześciu rozłożonych na okręgi cyklotronu. Po wstępnym wytłumaczeniu konstrukcji i zasad funkcjonowania urządzenia, systemu czujników, sposobu chłodzenia, itd. przez inżyniera-termodynamika, pana Janusza Godlewskiego, jednego z 200 polskich naukowców i inżynierów pracujących aktualnie w CERNie, zjechaliśmy w grupach po 12 osób do tunelu, do mniej-wiecej połowy wyskości urządzenia eksperymentu ATLAS. Ci, którzy przybyli na tą wizytę, napewno nie będą żałować ani kosztów „wyprawy” ani zmęczenia podróżą. To co zobaczyli przekracza najśmielsze wyobrażenia, nawet kiedy się o tym wiele przeczyta i zobaczy rysunki porównujące wielkość urządzeń do skali człowieka.


inż. Janusz Godlewski

Przed nami stało wielopiętrowe urządzenie, długie na 46 m i ważące ponad 7 500 ton, pełne olbrzymich cewek magnesujących, wielometrowych rozmarów czujników cząstek, tysięcy kabli elektrycznych, przewodów i pomp próżniowych i chłodzących i innych instrumentów.

To WSZYSTKO było składane tam pod ziemią, w bardzo ograniczonej przestrzeni, opuszczane wzdłuż dwóch studni przy użyciu dwóch suwnic o nośności 120 T każda. Na dodatek wszystkie główne części składowe są ruchome i są zbliżane do siebie w momencie wykonywania eksperymentu. Oczywiście pytaniom, czasami być może trochę naiwnym, nie było końca. Inżynier Godlewski starał się znakeżć zawsze odpowiedź, która mogłaby dotrzeć do świadomości uczestników wycieczki, nie będących specjalistami w tej dziedzinie. Należą się obu naszym „przewodnikom” Prof. Witoldowi Krasnemu i inżynierowi Januszowi Godlewskiemu duże brawa za tyle cierpliwości, jasność opisów i wyjaśnień oraz serdeczne podziękowania za tą wspaniałą możliwość zwiedzenia CERNu i eksperymentu ATLAS. Mam nadzieję, że rysunek urządzenia i kilka zdjęć pozwolą Czytelnikowi na właściwe ocenienie skali tego gigantycznego przedwsięzięcia, zbudowanego w celu zbadania i poznania najmniejszych cząstek elementarnych materii świata.


Opracował : J.Ptak

Urządzenia do eksperymentu ATLAS
 
Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Polskich we Francji
Stowarzyszenia Techniczne w Polsce i na Świecie
Inne Stowarzyszenia Polskie i Polonijne